Pan Tadeusz - opracowanie Inwokacja – interpretacja Autor wiersza Adam Mickiewicz tekst wiersza Autorką interpretacji jest: Adrianna Strużyńska. „Inwokacja” otwierająca poemat epicki Adama Mickiewicza, zatytułowany „Pan Tadeusz”, jest jednym z najbardziej znanych utworów polskiej literatury.
1. Do kogo zwraca się narrator w Inwokacji? Jakie uczucia wyraża? - Zwraca się do Litwy, Ojczyzny oraz do Matki Boskiej, wyrażając swoją tęsknotę za ojczyzną. 2. Jak wygląda dwór w Soplicowie? - Drewniany ale odmurowany, wybielone ściany, stoi na wzgórzu, dookoła ciągną się pola uprawne obfite w zboża, niedaleko płynie
Smolniki, położone nad niewielką doliną z serią polodowcowych jezior, w tym widocznych dziś Jaczno, Kojle i Perty (nieopodal znajdują się zaś Czarne i Białe) z powodzeniem zagrały widok niczym znad Niemna. Sielski, idylliczny, zachwycający. Mijamy kilkanaście domów i podjeżdżamy pod gospodę, która wydaje się sercem wsi.
1. Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie – poemat epicki Adama Mickiewicza wydany w dwóch tomach w 1834 w Paryżu przez Aleksandra Jełowickiego. Ta epopeja narodowa (z elementami gawędy szlacheckiej) powstała w latach 1832–1834 w Paryżu. Składa się z dwunastu ksiąg pisanych wierszem, trzynastozgłoskowym aleksandrynem polskim.
O popularności kaszy gryczanej w dawnej kuchni polskiej świadczy chociażby to, że Mickiewicz wymienia ją w Inwokacji - obok pszenicy, żyta, dzięcieliny i świerzopu - pośród roślin, które kształtowały krajobraz wytęsknionej ojczyzny., źródło: Kaszka krakowska - z tatarskiej jurty na dwór królewski czwartek, 2019-12-19
Obejrzyj zamieszczony obok plakat pochodzący ze zbiorów Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu.Jan Kallwejt, autor plakatu, za pomocą różnych elementów graficznych przedstawił swoją interpretację pierwszej księgi epopei Pan Tadeusz. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście utworu Adama Mickiewicza.
. Inwokacja, tak jak cały utwór pisana jest trzynastozgłoskowcem. Miarą rytmiczną wiersza jest heksametr. Pierwsze dwadzieścia dwa wersy utworu stanowią rozbudowaną apostrofę. Bezpośrednio występują apostrofy – pierwsza do Litwy („Litwo! Ojczyzno moja”, druga Matki Boskiej („Panno Święta, co jasnej bronisz Częstochowy / I w Ostrej świecisz Bramie!”). Występują tu: wykrzyknienia - „Litwo! Ojczyzno moja!”, porównania, np. „Litwo... ty jesteś jak zdrowie”, „gryka jak śnieg biała”, „przepasane jakby wstęgą”; personifikacje - autor personifikuje litewską przyrodę - „dzięcielina pała panieńskim rumieńcem”, „ciche grusze siedzą”, a także ojczyznę („na ojczyzny łono”); epitety, np.: „jasna Częstochowa”, „gród zamkowy”, „bursztynowy świerzop”, „ciche grusze”, „łąki zielone”; przenośnie - „martwą podniosłem powiekę”, „pola malowane zbożem rozmaitem”, „przenoś moją duszę” anafory - „Do tych pagórków... Do tych pól...” oraz „Gdzie bursztynowy... Gdzie panieńskim...”.
Inwokacja to rozwinięta apostrofa, zwrot otwierająca poemat epicki (epos, epopeję), w której autor zwraca się do muzy, bóstwa lub duchowego patrona z prośbą o inspirację. W inwokacji ujawnia się narrator, by następnie obiektywnie przedstawiać wydarzenia. Adam Mickiewicz rozpoczyna swoją epopeję zwracając się bezpośrednio do Litwy („Litwo! Ojczyzno moja!”). Wieszcz urodził się i wychował na Nowogródczyźnie. Litwa, dawna część Rzeczpospolitej Obojga Narodów była dla niego małą ojczyzną. Opuścił ją na zawsze w 1824 roku. W inwokacji wspomina o utracie Pozostały mu tylko wspomnienia. „Pan Tadeusz” powstawał w Paryżu, gdzie Mickiewicz przebywał na emigracji. W trudnej dla Polaków sytuacji poeta myślami wraca do rodzinnych stron. Kieruje nim tęsknota za pięknym, wyidealizowanym obrazem rodzinnych stron. Następnie autor zwraca się do Matki Boskiej – wspomina jej wizerunki z „jasnej Częstochowy”, „Ostrej Bramy” w Wilnie i Nowogródka. Dla Polaków te dwa wyobrażenia Madonny były najbliższe. Wiązały się z przywiązaniem do ojczyzny i wiary. Matka Boska ma według autora chronić Nowogródek i mieszkających tam ludzi. Mickiewicz Pannie Świętej przypisuje moc sprawiania cudów, wspomina historię z dzieciństwa, gdy za sprawą „ofiarowania” Matce Bożej został uzdrowiony. Epizod oddania chorego dziecka pod opiekę Matki Bożej jest zaczerpnięty z biografii Mickiewicza. W pierwszych latach życia wypadł on z okna i wyzdrowiał dzięki wstawiennictwu Maryi. Poeta jest przekonany, że Madonna wskrzesi Polskę, a emigranci powrócą do ojczyzny („na ojczyzny łono”). W wyobraźni powraca do litewskich krajobrazów. Kieruje nim tęsknota. Wspomina nadniemeńskie pagórki i łąki. Przywołuje uprawiane na Litwie rośliny: pszenicę, żyto, świerzop (rzepak), grykę, dzięcielinę (koniczynę). Używając barwnych epitetów i porównań. Przywołuje całą paletę barw: zieleń, błękit, złoto, srebro, bursztyn, biel, róż. Inwokacja kończy się opisem drogi wiodącej przez pola, przy których rosną grusze („z rzadka ciche grusze siedzą”). Opisanie w inwokacji krajobrazu litewskiego można porównać do budowania scenografii przez reżysera. Autor, przywołując zapamiętane z dzieciństwa obrazy, kreśli tło wydarzeń opisanych w epopei.
apostrofy - "Litwo! Ojczyzno moja!"Panno święta, co Jasnej bronisz CzęstochowyI w Ostrej świecisz Bramie!"porównania - "Litwo(...)ty jesteś jak zdrowie", "gryka jak śnieg biała", "a wszystko przepasane jakby wstęgą, miedzą zieloną"metafory - "ofiarowany, martwą podniosłem powiekę", "przenoś moją duszę utęsknioną", "pole malowane zbożem rozmaitem"epitety - dusza utęskniona, martwa powieka, panieński rumieniec, pagórki leśne, łąki zielone, bursztynowy świerzopOdpowiedź:Wyjaśnienie:mam nadzieje ,że to się przyda
Warto wspomnieć, choćby jako ciekawostkę analityczną, jeszcze o dwóch kwestiach: recepcji inwokacji oraz „problemie świrzopa”. Jeśli chodzi o kwestie pierwszą to dotyczy ona głównie zarzutów, iż największy polski poemat, epopeja narodowa rozpoczyna się podniosłym zwrotem do Litwy. Jest to jednak umotywowane zarówno historycznie (Litwa była częścią Rzeczpospolitej Obojga Narodów), jak i uczuciowo (chodzi o swoisty rdzenny, rodzimy, lokalny patriotyzm Mickiewicza). Druga kwestia jest lżejszej natury i dotyczy historii dociekań badaczy, co kryje się pod nazwą świerzop. W pewnym momencie badań nad tekstem doszło bowiem do niejako obsesji rozszyfrowywania „botanicznej” warstwy przedmiotów przedstawionych. Dostrzegłszy to nieco komiczne postępowanie K. I. Gałczyński napisał wiersz pt. Ofiara świerzopa . strona: - 1 - - 2 -Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij
Pantryjota pisze: von Kattowitz, Gdzie bursztynowy świerzop*, gryka jak śnieg biała, Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina* pała, A wszystko przepasane jakby wstęgą, miedzą Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą. Cyt: bursztynowy świerzop narobił niemało kłopotów komentatorom poematu. Najlepiej podsumował je J. M. Rymkiewicz w przedmowie do „Pana Tadeusza” (Wydawnictwo Literackie Kraków 1997): „A więc co to wreszcie jest ten świerzop…? To rzodkiew, gorczyca, koniczyna, rzepak, głóg, lewkolist czy jakaś łopucha?” Rymkiewicz i większość badaczy przyjmuje współcześnie, że jest to już rzecz nie do wyjaśnienia. Dla własnych potrzeb stworzyłem na ten temat pewną teorię: otóż moim zdaniem świerzop nie istnieje i nigdy nie istniał. Mickiewicz, mitologizując swoją Litwę, sięgnął po wyraz zasłyszany w dzieciństwie (słownik starszy o 37 lat od „Pana Tadeusza” podaje słowa: świrzopa – klacz, świrzepa – 3 gatunki dzikich roślin), lekko go przekręcił i kazał mu być rośliną uprawną (tu niewątpliwie rację mają komentatorzy stwierdzający, że nie może to być chwast). Wsłuchajmy się w to słowo i przyznajmy, o ileż lepiej brzmi niż gorczyca czy rzepak!
bursztynowy w inwokacji pana tadeusza
